Kochanki
Musée de l'Orangerie, Paryż, marzec 2018.
Staję przypadkowo na tle obrazu Picassa z 1906 roku, na którym naga kobieta czesze swoje długie czarne włosy. Femme au peigne. Powstaje zdjęcie, które da impuls poszukiwaniom muz malarza. Ciekawi mnie, kim były kobiety, które malował? Jak je traktowa ł? Co wiemy na temat jego relacji z kobietami?
Na tle Femme au peigne Pablo Picasso
Rozpoznania prowadzą mnie do jednej z nich. Przyglądam się jej, zdaje mi się bliska.
Iga Ranoszek-Bieńkowska w artykule “Dora Maar. Kobieta, którą zniszczył Picasso” pisze: “Picasso bez skrępowania deklarował, że dzieli kobiety na boginie i wycieraczki. Dora z pierwszej kategorii szybko spadła do tej drugiej, choć trudno oprzeć się wrażeniu, że każda jego kochanka kończyła w dokładnie ten sam sposób”.
Jest takie zdjęcie z 1937 roku, na którym w grupie kilku osób na schodach siedzą obok siebie Pablo Picasso i Dora Maar. Artystka trzyma dłonie na policzkach, obejmując swoją twarz. Zdjęcie przypomina mi jeden z moich portretów. Fotografie każdej z nas nie mówią wprost.
Man Ray, Ady Fidelin, Marie Cuttoli, Pablo Picasso i Dora Maar 1937
© Man Ray Trust 2015 / VG BILDKUNST 2021 Źródło
Dora Maar była świetną fotografką, inspirowała surrealistów i samego Picassa. Ich trwający 11 lat związek okazał się burzliwy, toksyczny i destrukcyjny. Zakończył się dla Dory dramatycznie. Picasso uznał ją za wariatkę. Schemat raczej znajomy. Wcześniej Picasso stworzył prawie 500 jej portretów - po znajomości z nim popadła w obłęd i zapomnienie. Dostrzec można w tej relacji jak początkowa fascynacja przeszła w totalną symbiozę i coraz częstsze porzucenia. Ach, jak bawił się jej emocjami, a ta, by go nie stracić, coraz bardziej uzależniała się od niego, wchodząc w jego świat, aż w końcu straciła swoją tożsamość. Dora usilnie o niego zabiegała, tymczasem Picasso już dawno wyszedł z kadru.
W filmie “Dora Maar. Między światłem a cieniem”, w reżyserii Marie-Eve de Grave, jej martwe natury przedstawiające przedmioty w ograniczonej przestrzeni są dla mnie oznaką tkwienia w związku z narcystyczną przemocą. Skąd wiem? Ostatecznie Dora trafia do szpitala - i dziś z wieloma kobietami próbuje się zrobić to samo - wystarczy, że przestają spełniać oczekiwania albo mogą ujawnić niechciane fakty - bywa, że wtedy dostają etykietkę chorej psychicznie, wariatki, furiatki, zbyt emocjonalnej. Tymczasem artystka zostawiła po sobie tysiące prac.
Iga Ranoszek-Bieńkowska, Dora Maar. Kobieta, którą zniszczył Picasso, 12 marca 2021
Źródło
Była ikoną fotografii awangardowej lat 30. XX wieku oraz jedną z najzdolniejszych surrealistek z kręgu André Bretona. Początkowo uwielbiana przez Picassa, na koniec terroryzowana, dziś odkrywana na nowo.
Pod koniec życia Dora zrobiła coś, co mną wstrząsnęło - połączyła obie techniki - fotografię i malarstwo: zamalowała stare negatywy farbą - tym samym łącząc przeszłość z teraźniejszością. Ostatnie miniaturowe pejzaże tworzone na światłoczułej powierzchni odkryto dopiero po jej śmierci. Dora Maar. Fotografka, malarka, lewicująca surrealistka, w jej życiu wielokrotnie dochodziło do rewolucji. Myślę o niej jako o tej, która wskrzeszała duchy bez twarzy.
Dora Maar na zdjęciu i na obrazie Pablo Picasso Portret Dory Maar
z zielonymi paznokciami 1936. Źródło: Pinterest
Przeglądam prace artystki na stronie Centre Pompidou. Zastanawiam się, jak można dać się tak zniewolić, nie wierzyć w swój talent przy jego niezaprzeczalnym istnieniu, zanegować swoją odwagę i artystyczny błysk. I wtedy przypominam sobie swój portret, ten, na którym układam dłonie podobnie jak Dora Maar.
Tamtego roku w XIII dzielnicy Paryża postawię nieśmiało pierwszy krok. W pobliżu Placu Claude Bourdet zacznę pisać swoje pierwsze opublikowane opowiadanie.
Paryż, marzec 2018